Chương 2
Alcestis là một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp. Một câu chuyện tình thuộc loại buồn nhất thế gian. Alcestis sẵn lòng hi sinh mạng sống vì chồng mình, Admetus - chết thay anh ta trong khi không ai khác dám làm việc đó. Một huyền thoại nhức nhối về đức hi sinh, nhưng ta không rõ nó liên quan như thế nào đến hoàn cảnh của Alicia. Suốt một thời gian dài, tôi không hiểu được ý nghĩa thực sự của phép ẩn dụ kia. Cho đến một ngày, sự thật được hé lộ… Nhưng tôi đang đi quá nhanh rồi. Tôi nên bắt đầu từ đầu và để những sự kiện tự kể câu chuyện của chúng. Tôi không nên tô vẽ, xuyên tạc hay nói những điều dối trá. Tôi sẽ đi qua từng bước một, chậm rãi và cẩn trọng. Nhưng tôi biết bắt đầu từ đâu đây? Tôi nên giới thiệu về mình, nhưng có lẽ chưa phải lúc này; suy cho cùng, tôi không phải nhân vật chính trong câu truyện này. Đây là câu truyện của Alicia Berenson, nên tôi sẽ phải bắt đầu với cô ấy - và bức Alcestis.
Đó là bức chân dung tự họa, mô tả Alicia trong phòng tranh tại nhà của cô vào những ngày sau vụ thảm án, đứng trước một giá vẽ và khung vải, tay cầm cọ vẽ. Cô không mặc đồ. Thân hình cô được họa bằng những chi tiết trần trụi: những lọn tóc dài màu đỏ phủ lên đôi vai gầy, ta nhìn thấy cả những mạch máu xanh dưới làn da mỏng, những vết sẹo còn chưa lành trên cả hai cổ tay. Cây cọ vẽ nằm giữa những ngón tay. Những giọt sơn đỏ nhỏ xuống từ đầu cọ hay đó là máu? Cô đang vẽ - vậy mà khung tranh lại trống trơn, hệt như biểu cảm của cô. Cô đang ngoái đầu lại và nhìn thẳng vào người xem. Miệng cô hé mở, hai môi khép hờ. Câm lặng.
Trong suốt phiên xử của cô, Jean-Felix Martin, quản lý một phòng tranh nhỏ ở khu Soho đại diện cho Alicia, đã đưa ra một quyết định mang tính tranh cãi, bị chỉ trích là đục nước béo cò và đầy thú tính, khi muốn trưng bày bức Alcestis. Việc họa sỹ đang bị tạm giam vì tội giết chồng cũng đồng nghĩa với việc lần đầu tiên trong lịch sử lâu năm của phòng tranh này, người ta xếp hàng dài ngoài cửa phòng tranh.
Tôi cũng xếp hàng cạnh những kẻ mê tranh gợi dục khác, trong ánh đèn neon màu đỏ của một tiệm bán đồ chơi tình dục bên cạnh, chờ đến lượt mình. Chúng tôi lần lượt đi vào trong. Khi đã vào phòng tranh, chúng tôi dồn cả về phía bức tranh, như một đám đông hào hứng chờ được vào ngôi nhà ma ở một công viên giải trí. Cuối cùng cũng đến lượt tôi đứng ở đầu hàng và đối diện với bức Alcestis.
Tôi nhìn bức tranh, quan sát gương mặt của Alicia, cố gắng lý giải ánh mắt của cô, cố gắng để hiểu cô - nhưng bức chân dung khiến tôi choáng ngợp. Alicia đang nhìn lại tôi từ sau một chiếc mặt nạ vô hồn - khó đoán định, bất khả xâm phạm. Tôi không tài nào nhìn ra vẻ vô tội hay sự ăn năn trong biểu cảm của cô.
Những người khác thì thấy cô khá dễ hiểu.
“Đúng là ác quỷ!” Người phụ nữ phía sau tôi thì thầm.
“Chứ còn gì?” Người đi cùng cô ta đồng tình. “Con quỷ cái máu lạnh.”
Họ có chút bất công, tôi nghĩ - khi mà tội ác của Alicia vẫn chưa được chứng thực. Nhưng kết luận thì đã được ấn định từ lâu. Những tờ báo lá cải từ đầu đã coi cô là kẻ phạm tội: một ả đàn bà nguy hiểm, con nhện cái ăn thịt bạn tình. Một con quái vật.
Sự thật thì khá đơn giản: họ thấy Alicia ở một mình cạnh xác của Gabriel; trên khẩu súng chỉ có dấu vân tay của cô. Ai cũng đoan chắc cô đã giết Gabriel. Nhưng lý do mà cô giết chồng vẫn là một bí ẩn.
Vụ giết người được đưa ra tranh cãi rộng rãi và những giả thuyết khác nhau được đưa lên báo, lên đài phát thanh cũng như các chương trình trò chuyện buổi sáng. Các chuyên gia được mời đến để giải thích, phê phán, biện hộ cho hành động của Alicia. Cô hẳn là một nạn nhân của bạo lực gia đình, bị giày xéo quá sức chịu đựng trước khi tất cả bùng nổ? Một giả thuyết khác đề cập tới một trò chơi phòng the đi quá đà - dù gì người chồng cũng đang bị trói lại, đúng không? Có kẻ lại nghi ngờ đây chỉ là một màn ghen tuông truyền thống, đẩy Alicia đến bước đường sát nhân - có sự góp mặt của một người phụ nữ thứ ba chăng? Nhưng tại phiên tòa, anh trai của Gabriel đã khai nạn nhân là một người chồng tận tâm, yêu vợ sâu sắc. Vậy còn vấn đề tiền bạc? Alicia sẽ không nhận được gì nhiều sau cái chết của chồng; cô mới là người có tiền, được thừa kế từ cha mình.
Vậy là bí ẩn cứ kéo dài vô tận - không lời đáp, chỉ có những câu hỏi liên tiếp đặt ra - về động cơ và sự im lặng sau đó của Alicia. Vì sao cô nhất định không mở miệng? Việc đó có ý nghĩa gì? Cô đang che giấu điều gì chăng? Bảo vệ cho một ai đó? Nếu vậy thì là ai? Và vì sao?
Khi ấy, tôi đã nghĩ, trong khi mọi người mải bàn tán, viết lách, tranh luận về Alicia, ở chính giữa cơn bão ồn ào, quay cuồng này, có một khoảng trống - một sự im lặng. Một con nhân sư.
Trong suốt phiên tòa, thẩm phán không lấy gì làm hài lòng trước sự ngoan cố không chịu mở lời của Alicia. Những người vô tội, như thẩm phán Alverstone chỉ ra, có xu hướng lên tiếng liên tục khẳng định sự trong sạch của mình. Không chỉ giữ im lặng, Alicia còn không tỏ rõ dấu hiệu thương tiếc nào. Cô không nhỏ lệ lấy một lần trong suốt phiên xử - và cánh báo chí ngấu nghiến viết về chi tiết ấy - nét mặt cô không dịch chuyển, lạnh như băng. Đông cứng.
Luật sư bào chữa không còn cách nào khác đã phải xin giảm án: Alicia có tiền sử gặp vấn đề về tâm lý, theo họ nói, là từ khi cô còn nhỏ. Thẩm phản bác bỏ đề xuất ấy, cho rằng đó chỉ là lời nói vô căn cứ - nhưng cuối cùng, Lazarus Diomedes, Giáo sư Tâm thần học Pháp y ở Đại học Imperial, đồng thời là Giám đốc điều hành The Grove, một đơn vị pháp y có kiểm soát an ninh chặt chẽ ở Bắc London - đã thuyết phục được thẩm phán. Giáo sư Diomedes biện luận rằng việc Alicia từ chối mở miệng chính là bằng chứng cho một căn bệnh tâm lý hiển nhiên - cô không nên bị kết án như một người bình thường.
Đó chỉ là cách nói giảm nói tránh khi cánh bác sĩ tâm lý không muốn nói thẳng: Diomedes cho rằng Alicia đã hóa điên.
Đó là lời giải thích hợp lý duy nhất: Bằng không, sao cô lại trói người đàn ông mình yêu vào ghế và bắn thẳng vào mặt anh ta từ khoảng cách gần? Và rồi không tỏ ra chút tiếc thương, không đưa ra một lời giải thích, thậm chí không buồn cất tiếng? Hẳn là cô đã bị điên rồi.
Chắc chắn là như vậy.
Cuối cùng, thẩm phán Alverstone chấp nhận đề nghị xin giảm án, và khuyên bồi thẩm đoàn chấp thuận theo. Alicia do đó được đưa vào The Grove - dưới sự theo dõi của chính Giáo sư Diomedes, người đã đưa ra tuyên bố có tính thuyết phục trước thẩm phán.
Sự thật là, nếu Alicia không bị mất trí - nghĩa là, nếu sự im lặng của cô chỉ là một vở kịch, một tiết mục dựng lên cho chính bồi thẩm đoàn xem - thì nó đã hoàn thành sứ mệnh của mình. Cô thoát được một án tù lâu năm - và nếu tiến đến hồi phục hoàn toàn, cô có thể còn được ra viện sau vài năm. Chắc chắn đã đến lúc vờ như bắt đầu khỏe lại rồi chứ? Thỉnh thoảng bật ra một vài từ, rồi thêm một vài từ nữa; dần dần thể hiện một chút đau buồn nào đó? Nhưng không. Hết tuần này đến tuần khác, tháng này qua tháng khác, và thậm chí nhiều năm trôi qua - Alicia vẫn không nói lời nào.
Cô đơn giản chỉ giữ im lặng.
Và vậy là, khi không bới thêm được thông tin nào nữa, giới truyền thông tỏ ra thất vọng và cuối cùng mất hứng thú với Alicia Berenson. Cô gia nhập danh sách những kẻ sát nhân nổi tiếng trong chốc lát; những khuôn mặt mà ta vẫn nhớ nhưng tên thì đã bị lãng quên.
Nhưng không phải tất cả chúng ta. Một vài người - trong đó có tôi - tiếp tục bị mê hoặc bởi bí ẩn của Alicia Berenson và sự im lặng kéo dài của cô. Là một bác sĩ tâm lý trị liệu, tôi biết chắc cô đã phải chịu tổn thương lớn sau cái chết của Gabriel; và sự im lặng này là cách cô thể hiện nỗi đau đó. Vì không thể đối mặt với những gì mình đã làm, Alicia đã bị bối rối và khựng lại, như một chiếc xe bị hỏng. Tôi muốn giúp cô tái khởi động - giúp Alicia kể câu chuyện của mình, để có thể hàn gắn vết thương và khỏe lại. Tôi muốn chữa bệnh cho cô.
Tôi không muốn ra vẻ khoa trương, nhưng tôi tự tin có thể giúp được Alicia Berenson. Tôi là nhà tâm lý trị liệu pháp y, và đã làm việc với những thành phần bị thương tổn nặng nề nhất, mong manh nhất trong xã hội này. Và có điều gì đó trong câu chuyện của Alicia khiến tôi đồng cảm - tôi cảm thấy cảm thông sâu sắc với cô ngay từ đầu.
Thật không may, khi ấy tôi vẫn đang làm việc ở Broadmoor, vậy nên việc chữa bệnh cho Alicia sẽ và có thể vẫn chỉ là một giấc mơ bị xếp xó, nếu như không có sự can thiệp đầy bất ngờ của định mệnh.
Gần sáu năm sau khi Alicia nhập viện, vị trí bác sĩ tâm lý trị liệu pháp y ở The Grove cuối cùng cũng cần tuyển người mới. Ngay khi nhìn thấy thông báo tuyển người, tôi biết mình không còn lựa chọn nào khác. Tôi làm theo linh tính mách bảo - và ứng tuyển cho công việc ấy.